Draft Raporti në PE: Të zbatohet raporti i “Venecias”, dënojmë dhunën ndaj gazetarëve dhe ligjin për “shpifjen”

Komisioni i jashtëm i Parlamentit Evropian ka përgatitur një draft raport mbi zhvillimet në Shqipëri nga 2019-2020. Reporterja për Shqipërinë ka renditur disa pika lidhur me funksionimin e institucioneve demokratike, ligjet e drejtësisë, të drejtat themelore të njeriut, shoqërinë civile, median dhe reforma social-ekonomike.

Komisioni i jashtëm nxit liderët politikë të krijojnë një klimë besimi duke kapërcyer mungesën e dialogut dhe shpreh shqetësimin e tij serioz për klimën politike të polarizuar dhe mungesën e bashkëpunimit të qëndrueshëm ndër-partiak, të cilat vazhdojnë të pengojnë procesin demokratik. Komisioni kujton përgjegjësinë e përbashkët të forcave politike për të lënë pas akuzat e ndërsjellta, vendimet e njëanshme dhe bojkotet.

Në draft raport theksohet se zgjedhjet e përgjithshme të 25 Prillit 2021 do të jenë thelbësore për konsolidimin demokratik të vendit. Gjithashtu nënvizohet rëndësia e zbatimit të masave të reformës zgjedhore të kodifikuara në korrik 2020, të cilat janë në përputhje me rekomandimet e (OSBE/ODIHR). PO ashtu mirëpretet angazhimin për të zbatuar opinionin e Komisionit të Venecias në lidhje me ndryshimet në Kodin Zgjedhor të miratuar në Tetor 2020. Raporti vë në dukje nevojën për të rritur përfshirjen e Parlamentit Shqiptar në procesin e integrimit në BE, duke avancuar më tej kapacitetet e tij legjislative, mbikëqyrëse dhe të shqyrtimit të buxhetit për të siguruar harmonizimin ligjor me normat e BE-së.

Draft raporti ndalet edhe tek sundimi i ligjit, ku vlerëson përparimin e qëndrueshëm të bërë në zbatimin e reformës gjithëpërfshirëse gjyqësore, të mbështetur nga procesi i vetingut dhe krijimi i institucioneve përkatëse dhe organeve të specializuara, duke mundësuar një zhvendosje të prekshme drejt një gjyqësori të përgjegjshëm dhe të pavarur. Komisioni i Jashtëm i PE-së inkurajon Shqipërinë për të përfunduar hapat e duhur drejt rivendosjes së aftësisë së Gjykatës Kushtetuese për të funksionuar plotësisht dhe me efikasitet, dhe nxit të gjithë palët e përfshira të përmbyllin me shpejtësi procesin e emërimit.

JA DRAFTI I PLOTE
A. Shqipëria ka vazhduar të bëjë përpjekje të vazhdueshme në rrugën e saj drejt BE-së, duke përmbushur kushtet për mbajtjen e konferencës së parë ndërqeveritare;

B. Duhet pasur parasysh se vendi duhet të vazhdojë të bëjë përparim në konsolidimin e institucioneve dhe procedurave demokratike, në sigurimin e funksionimit të duhur të institucioneve të tij gjyqësore dhe në mbrojtjen e lirisë së medias dhe të drejtave të pakicave;

C. Duhet pasur parasysh se përpjekjet e vazhdueshme për reformat kryesore kërkojnë angazhimin e përbashkët të të gjithë aktorëve;

D. ndërsa Komisioni paraqiti një draft kornizë negociuese në 1 Korrik 2020;

1. Mirëpresim orientimin dhe angazhimin e qartë strategjik të Shqipërisë për integrimin evropian, që manifestohen në marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë dhe zbatimin e vazhdueshëm të reformave të lidhura me anëtarësimin;

2. Mbështesim thirrjen e konferencës së parë ndërqeveritare pa vonesa të mëtejshme, pas miratimit të kornizës negociuese nga Këshilli;

3. Kujtojmë se progresi në anëtarësim sipas metodologjisë së rishikuar të zgjerimit varet nga reforma të qëndrueshme, të thella dhe të pakthyeshme në të gjitha fushat themelore, në veçanti nga sundimi i ligjit dhe lufta kundër korrupsionit;

4. Nxisim autoritetet të shtojnë përpjekjet e tyre për të forcuar dialogun politik dhe funksionimin e institucioneve demokratike të vendit, duke përmirësuar klimën për pluralizmin e mediave dhe shoqërinë civile;

5. Inkurajmë udhëheqësit politikë të krijojnë një klimë besimi duke kapërcyer mungesën e dialogut dhe shprehim shqetësimin serioz për klimën politike të polarizuar dhe mungesën e bashkëpunimit të qëndrueshëm ndërpartiak që vazhdoon të pengojnë procesin demokratik;

6. Kujtojmë përgjegjësinë e përbashkët të forcave politike për të kaluar nga akuzat e ndërsjella, vendimet e njëanshme dhe bojkotet, duke u mbështetur në shembuj pozitivë të përpjekjeve për ndërtimin e konsensusit, të tilla si ato që çojnë në marrëveshjen e 5 qershorit 2020 mbi reformën zgjedhore;

7. Theksojmë se zgjedhjet e përgjithshme të 25 Prillit 2021 do të jenë thelbësore për konsolidimin demokratik të vendit;

8. Nënvizojmë rëndësinë e zbatimit të masave të reformës zgjedhore të kodifikuar në korrik 2020, të cilat janë në përputhje me rekomandimet e Zyrës së OSBE-së për Institucionet Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (OSBE / ODIHR); mirëpresim angazhimin për të zbatuar opinionin e ardhshëm të Komisionit të Venecias në lidhje me ndryshimet në Kodin Zgjedhor të miratuar në Tetor 2020;

9. Nënvizojmë nevojën për të rritur përfshirjen e Parlamentit Shqiptar në procesin e integrimit në BE, duke avancuar më tej kapacitetet e tij legjislative, mbikëqyrëse dhe të kontrollit buxhetor për të siguruar harmonizimin ligjor me ato të BE;

10. Vlerësojmë përparimin e qëndrueshëm të bërë në zbatimin e reformës gjithëpërfshirëse gjyqësore, mbështetur në procesin e verifikimit dhe krijimin e institucioneve përkatëse dhe organeve të specializuara, duke mundësuar një zhvendosje të prekshme drejt një gjyqësori të përgjegjshëm dhe të pavarur;

11. Inkurajojmë Shqipërinë të përfundojë plotësimin e Gjykatës Kushtetuese për të funksionuar plotësisht dhe me efikasitet, dhe nxisim të gjithë të përfshirët të përmbyllin me shpejtësi procesin e emërimit të gjyqtarëve;

12. Mirëpresim faktin që Gjykata e Lartë ka rifituar aftësinë e saj për të funksionuar dhe se ajo ka qenë duke shqyrtuar më shumë se një mijë çështje, dhe e inkurajojmë atë të bëjë përparim të mëtejshëm në emërimin e gjyqtarëve shtesë;

13. Shprehim kënaqësinë që Byroja Kombëtare e Hetimit është themeluar, që Drejtori i saj po kryen detyrat e saj dhe që personeli hetimor aktualisht po rekrutohet;

14. Mirëpresim krijimin e organeve anti-korrupsion dhe faktin që hetime të qëndrueshme po kryhen nga Struktura e posaçme e themeluar Speciale Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), dhe aktakuzat po jepen nga Anti-Korrupsioni dhe Krimi i Organizuar Gjykatat, dhe nënvizojmë nevojën për të ruajtur pavarësinë dhe efektivitetin e tyre në luftën kundër mosndëshkimit;

15. Vërehet rritje e hetimeve proaktive, ndjekjeve penale dhe dënimeve përfundimtare që synojnë pasurinë e paligjshme dhe pastrimin e parave, duke çuar në ngrirjen dhe konfiskimin sistematik të pasurive kriminale, dhe bën thirrje për intensifikimin e mëtejshëm të tyre;

16. Mirëpresim hapat e ndërmarrë për të përmirësuar legjislacionin dhe mekanizmat për trajtimin e pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit dhe bëjmë thirrje për masa të mëtejshme që synojnë zbatimin e shpejtë të planit të veprimit të Task Forcës së Veprimit Financiar, veçanërisht në uljen e ekonomisë informale;

17. Bëjmë thirrje që përpjekjet për të çmontuar rrjetet kriminale lokale dhe ndërkombëtare dhe për të eleminuar prodhimin dhe trafikimin e drogës, të intensifikohen më tej, duke u mbështetur në përpjekjet e rëndësishme të viteve të fundit; mirëpresim bashkëpunimin e shtuar me Europol dhe institucionet e zbatimit të ligjit të Shteteve Anëtare të BE dhe inkurajon autoritetet shqiptare që të finalizojnë me shpejtësi postimin e një prokurori ndërlidhës shqiptar në Agjencinë e Bashkimit Evropian për Bashkëpunimin me Drejtësinë Penale (Eurojust);

18. Shprehim mbështetjen për politikat gjithëpërfshirëse dhe bëjmë thirrje që të bëhet përparim në miratimin e masave për të mbrojtur në mënyrë efektive liritë dhe të drejtat themelore të të gjithë qytetarëve;

19 Mirëpresim emërimin e Shqipërisë për Vëzhguesin e saj në Agjencinë e të Drejtave Themelore të BE (FRA) dhe inkurajojmë autoritetet të përfitojnë plotësisht nga ekspertiza e FRA në mënyrë që legjislacioni dhe praktikat e Shqipërisë të përputhen me legjislacionin dhe standardet e BE;

20. Mirëpresim azhurnimin e legjislacionit anti-diskriminim dhe nxit autoritetet të sigurojnë parandalimin dhe ndjekjen efektive të gjuhës së urrejtjes dhe krimeve të urrejtjes;

21. U bëjmë thirrje autoriteteve të sigurojnë që burime të mjaftueshme t’i sigurohen Ombudsmanit, Komisionerit Kundër Diskriminimit dhe Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave dhe që rekomandimet e tyre përkatëse të zbatohen në mënyrë sistematike;

22. Bëjmë thirrje për krijimin e një mekanizmi efektiv për parandalimin e dhunës me bazë gjinore dhe në familje, dhe për mbrojtjen dhe mbështetjen për viktimat e saj, të kombinuara me ndjekjen penale efektive dhe efikase të autorëve të saj;

23. I kujtojmë Shqipërisë përmirësimet e mëtejshme që duhen bërë në arsim dhe shëndetësi, dhe shkallët e punësimit dhe kushtet e jetesës së romëve dhe pakicave të tjera etnike;

24. Kujtojmë rëndësinë e masave që sigurojnë mbrojtjen e pakicave kombëtare, duke përfshirë vetë-identifikimin, përdorimin e gjuhëve dhe të drejtat e pronës;

25. Inkurajojmë Shqipërinë të bëjë përparim të mëtejshëm në masat e konsolidimit të të drejtave të pronës, zbatimin e ligjit për pronësinë kalimtare dhe përfundimin e reformës gjithëpërfshirëse të sektorit të tokës;

26. Mirëpresim përpjekjet e Shqipërisë në promovimin e tolerancës, harmonisë ndërfetare dhe adresimin e paragjykimeve dhe diskriminimit, përfshirë antisemitizmin;

27. Kujtojmë detyrimin e autoriteteve për të siguruar një proces të rregullt për azilkërkuesit në përputhje me detyrimet ndërkombëtare të Shqipërisë dhe për të adresuar si duhet nevojat e refugjatëve, azilkërkuesve dhe migrantëve; bëjmë thirrje për rritjen e kapaciteteve për të përpunuar kërkesat për azil dhe hetimet në rastet e raportuara të shkeljeve të procedurave të kthimit;

28. Theksojmë që mbrojtja e kufirit dhe parandalimi i krimit ndërkufitar, përfshirë në bashkëpunim me Agjencinë Evropiane të Kufirit dhe Rojes Bregdetare (Frontex), duhet të kryhen në respekt të plotë të të drejtave themelore;

29. Mirëpresim përpjekjet e vazhdueshme që bëhen dhe i nxisim autoritetet të marrin një qasje të fuqishme në parandalimin, hetimin, ndjekjen penale dhe ndëshkimin e trafikimit njerëzor dhe shfrytëzimin e viktimave të tij, të cilët përfshijnë fëmijë dhe grupe të tjera të prekshme;

30. Mirëpresim masat e vazhdueshme dhe bëjmë thirrje për përparim të mëtejshëm për t’u bërë në zvogëlimin e konsiderueshëm të numrit të kërkesave të pabazuara të azilit nga shtetasit shqiptarë, përfshirë ardhjet e të miturve të pashoqëruar, në Shtetet Anëtare të BE;

31. Nënvizojmë nevojën për të përmirësuar klimën për funksionimin e shoqërisë civile dhe nxisim autoritetet të sigurojnë konsultime kuptimplota, në kohë dhe përfaqësuese, dhe të rrisin qëndrueshmërinë financiare të sektorit joqeveritar;

32. Shënojmë me shqetësim mungesën e progresit në lirinë e shprehjes dhe pengesat për funksionimin e duhur të mediave të pavarura;

33. Kujtojmë rëndësinë e sigurimit të gazetarisë cilësore dhe shkrim-leximit mediatik për funksionimin e demokracisë dhe në trajtimin e dezinformimit;

34. Dënojmë dhunën, frikësimin, fushatat e shpifjeve dhe presionin indirekt politik dhe financiar të drejtuar kundër gazetarëve, të cilat mbytin seriozisht lirinë e medias, nxisin vetë-censurë dhe dëmtojnë rëndë përpjekjet për të zbuluar krimin dhe korrupsionin;

35. Shprehim shqetësim të madh për masat e propozuara në bazë të projektligjit për media dhe mirëpresim angazhimin për të miratuar ndryshime vetëm nëse ato vlerësohen se janë plotësisht në përputhje me rekomandimet e Komisionit të Venecias;

36. Inkurajojmë Qeverinë Shqiptare të përcaktojë me përparësi masat që synojnë zbutjen e ndikimit socio-ekonomik të pandemisë COVID-19, ndërsa ndërmerr hapa të mëtejshëm për të rritur përfaqësimin e dialogut social dhe për të trajtuar ekonominë e përhapur informale;

37. Theksojmë nevojën për të forcuar thelbësisht mbulimin e kujdesit shoqëror dhe për të përmirësuar qasjen në shërbimet sociale dhe të kujdesit shëndetësor;

38. bëjmë thirrje që masat që adresojnë rënien demografike dhe ikjen e trurit të rriten përmes politikave aktive të tregut të punës që adresojnë mospërputhjet e aftësive dhe ulin papunësinë afatgjatë;

39. Mirëpresim trendet pozitive në pjesëmarrjen e grave në politikë dhe bën thirrje për hapa shtesë për të adresuar hendekun gjinor të pagave dhe diskriminimin në vendin e punës;

40. Nxisim autoritetet të shtojnë përpjekjet e tyre për të eleminuar punën e fëmijëve në të gjithë sektorin informal dhe për të forcuar ndjekjen penale të abuzimit të fëmijëve;

41. Kujtojmë se përpjekjet thelbësore janë ende të nevojshme për të përmbushur qëllimet e efiçiencës së energjisë, sigurinë e furnizimit, uljet e emetimeve dhe energjinë e rinovueshme dhe diversifikimin e saj përmes kalimit në energji të qëndrueshme, ngrohje dhe transport;

42. Inkurajojmë diversifikimin e prodhimit të energjisë, duke lëvizur nga hidrocentralet drejt erës dhe burimeve diellore; nxit autoritetet të minimizojnë ndikimin në biodiversitetin duke kufizuar zhvillimin e energjisë hidrike në zonat e mbrojtura; nënvizojmë nevojën për të përmirësuar vlerësimet mjedisore dhe të ndikimit në të gjithë sektorët eko-të ndjeshëm dhe për të rritur ndjekjen penale të krimeve mjedisore;

43. Nxisim autoritetet të sigurojnë pajtueshmëri të plotë me Traktatin e Komunitetit të Energjisë; nënvizon kontributin e tubacionit trans-Adriatik të sapo filluar në sigurinë rajonale të energjisë;

44. Bëjmë thirrje për përparim të vazhdueshëm në forcimin e rrjeteve strategjike të transportit në përputhje me kornizën rregullatore të rrjetit trans-evropian të transportit (TEN-T);

45. Mirëpresim përpjekjet e pandërprera të Shqipërisë në promovimin e marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë dhe integrimit rajonal;

46. ​​Vlerësojmë hapat konstruktivë drejt zgjidhjes së çështjeve të pazgjidhura bilaterale, duke përfshirë një ndërmarrje të përbashkët nga Greqia dhe Shqipëria për të zgjidhur një mosmarrëveshje mbi kufirin e tyre detar në Jon përmes drejtësisë ndërkombëtare;

47. Mirëpresim hapat gjithëpërfshirës në thellimin e integrimit rajonal, duke lehtësuar lidhjen dhe lëvizjen e lirë të njerëzve, mallrave, kapitalit dhe shërbimeve dhe duke kontribuar në tregun e përbashkët rajonal;

48. Mirëpresim rolin konstruktiv të Shqipërisë në nisma shumëpalëshe, përfshirë nën kryesimin e saj të Marrëveshjes së Tregtisë së Lirë të Evropës Qendrore (CEFTA) dhe OSBE-së;

49. Mirëpresim përafrimin e plotë të vazhdueshëm të Shqipërisë me vendimet dhe deklaratat e përbashkëta të politikës së jashtme dhe të sigurisë që nga viti 2012 dhe kontributin e saj aktiv në misionet dhe operacionet e BE-së për menaxhimin e krizave;

50. Drafti udhëzon Presidentin e saj që t’ia përcjellë këtë rezolutë Presidentit të Këshillit Evropian, Këshillit, Komisionit, Nënkryetarit të Komisionit/ Përfaqësuesit të Lartë të Bashkimit për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë, qeveritë dhe parlamentet e Anëtarëve Shteteve dhe Presidentit, Qeverisë dhe Parlamentit të Republikës së Shqipërisë.